Slider'ı sürükleyerek MÖ 10.000'den günümüze Türk halklarının ve öncüllerinin coğrafi dağılımını keşfedin. 64 entity — arkeolojik kültürler, imparatorluklar ve modern halklar — her yıl için harita üzerinde canlı güncelleniyor. Her noktaya tıklayarak detayları görebilirsiniz.
MÖ 5.600
Neolitik Sonu
Firsovo dönemi
Batı Sibirya'da Q1a2a'nın doğuşu
Hız:
Öne çıkan dönemler:
0 aktif grup
Bu Araç Nasıl Çalışır?
Slider'ı sürükledikçe (veya oynat butonuyla otomatik ilerletirseniz) harita o yılda yaşayan arkeolojik kültürler, imparatorluklar ve modern halkların konumunu gösterir. Bir entity haritada görünüyorsa, o yılda kaydedilmiş demektir — örn. Xiongnu MÖ 209 - MS 93 arası, Osmanlı 1299-1922 arası aktif. Modern halklar ise başlangıç yıllarından bugüne kadar aktif olarak işaretlenir.
13 entity akademik olarak dönüm noktası sayılır: Firsovo, Sintaşta, Ulaanzuukh, Xiongnu, Göktürk, Oğuz Yabgu, Selçuklu, Moğol, Osmanlı ve modern Türkmen-Kırgız-Anadolu halkları.
Kullanım ipuçları
⌨ Klavye: Sol/Sağ ok ±10 yıl, Shift+Ok ±100 yıl, Space Oynat/Durdur. 📍 Harita: Noktalara tıklayın detay için. 🏷 Filtre: Sadece imparatorluklar / kültürler / modern / ⭐ öne çıkanlar.
Veri temeli
Kars 2021 PNAS, Zeng 2025 Nat Comm, Ning 2020 Nat Comm, Jeong 2020 Cell, Damgaard 2018 Nature gibi birincil aDNA/moleküler kaynaklarına dayanır. Koordinatlar tarihsel merkez, zaman aralıkları arkeolojik/tarihsel konsensüs.
Sınırlılıklar: Bu görselleştirme topolojik ve temsilidir. Her halk/kültür tek bir noktayla gösterilir — gerçek yayılım alanları (örn. Xiongnu coğrafyası) aslında geniştir. Aynı yıl aktif gösterilen iki entity birbirinden bağımsız olabilir. Arkeolojik kültür ve tarihsel imparatorluk arasındaki geçiş dönemlerinde resmi olarak "aynı anda aktif" görünseler de farklı siyasal-kültürel anlam taşırlar.
Bu Zaman Çizelgesinin Gösterdiği 4 Büyük Örüntü
7.500 yıllık Q-M242 sürekliliği — Firsovo (MÖ 5.600) → Ulaanzuukh (MÖ 1.200) → Xiongnu (MÖ 200) → Oğuz Yabgu (MS 900) → Modern Türkmen (MS 2026). Slider'ı her dönem için kaydırarak bu zinciri izleyebilirsiniz.
R1a-Z2123 Batı → Doğu → Batı yayılımı — Sintaşta (Güney Ural) → Andronovo (Kazakistan) → İskit (Karadeniz) → Kuman-Kıpçak (bozkır) → Modern Kırgız + Karaçay-Balkar. Tek haplogrup hattının 5.000 yıllık coğrafi gezinti hikayesi.
J2-L581 Göktürk hanedan hattı — MS 552 Göktürk (Moğolistan) → Oğuz göçü (MS 1000 Aral) → Selçuklu (1071 Anadolu) → Osmanlı (1299 Söğüt). Tek J-PH1795 alt dalının 1.500 yıllık patrilineal takibi.
Modern Türk dünyasının coğrafi genişliği — 2026'da yakutlardan Gagavuzlara, Tuvalardan Hazaralara uzanan 15+ ayrı halk. Her biri farklı Y-DNA imzalarının kombinasyonu.
İlgili Sayfalar
Göç Animasyonu — 72 spesifik göç olayının animasyonlu canlandırması (bu Zaman Tüneli'nin hareketli versiyonu).
Etnogenez — Bozkır kültürlerin Türk etnogenezine katkısının anlatımsal özeti.
Güncel Bulgular — Kars 2021, Zeng 2025, PNAS 2026 gibi temel çalışmaların bulguları.