Nisan 2026 · Zeng 2025 + PNAS Altın Orda Güncellemesi

Y-DNA, popülasyon genetiği
ve Türk etnogenezi

Amur Nehri'nden Tuna'ya uzanan binlerce yıllık genetik yolculuğun kapsamlı akademik kaynağı. 26 modül, 10.238 antik birey, 4 Y-DNA imza hattı ve 65+ akademik makale — Anadolu Türkleri'nin %25-40 Orta Çağ Türk ata payı, Osmanlı Hanedanı'nın J-PH1795 doğrulaması ve Türkmenlerin 7.500 yıllık Q-M242 sürekliliği tek yerde.

Başla → Türk Y-DNA İmzaları aDNA Explorer ↗
42
Akademik modül
9 kategoride
10.238
Antik birey
AADR v66 veri tabanı
4
Y-DNA imza hattı
Türk dünyası için
65+
Akademik makale
Nature, Cell, Science, PNAS
🔍 Tüm platformda ara
⚲
Popüler aramalar: Osmanlı hanedan Doğal seçilim Cengiz Han Türkmen Q-M242 Kars 2021 Göktürk
Modül 12 · Alt Dal Detay Sayfaları

Türk Dünyasının 4 Büyük Y-DNA İmzası

Her biri farklı bir Türk halkının, hanedanının veya kültürel zincirinin genetik parmak izini temsil eder. Osmanlı Hanedanı'nın J-PH1795 hattı iki bağımsız araştırmayla doğrulandı; Zeng 2025, Firsovo'dan (MÖ 5600) modern Türkmenlere uzanan 7.500 yıllık Q-M242 sürekliliğini belgeledi. Kırgız erkeklerinin %63'ü tek bir alt dal (R1a-Z2123) taşıyor — insan popülasyonlarında bilinen en güçlü kurucu etki örneklerinden biri.

J-PH1795
J2a1a2 > PH1795
Osmanlı Hanedanı Y-DNA hattı. Göktürk elit J2 havuzunun doğrudan alt dalı. Nature EJHG 2021 + TGP doğrulaması.
2.500
yıl TMRCA
400K
taşıyıcı
Ayrıntılı sayfa →
C2-M48
C-M217 > M48
Sibirya Türk & Tungus imzası. Yakut %50+, Evenki %45+. Cengiz Han C2*-ST hattından farklı kardeş dal.
6.500
yıl TMRCA
4M
taşıyıcı
Ayrıntılı sayfa →
R1a-Z2123
R1a-Z93 > Z94 > Z2123
Sintaşta-Andronovo bozkır mirası. Kırgız %63 baskın, Başkurt, Karaçay-Balkar, Hazara. Kıpçak-Kuman imzası.
4.800
yıl TMRCA
6M
taşıyıcı
Ayrıntılı sayfa →
Q-M242
Q1a1, Q1a2, Q1b
Türkmen %30+ baskın imza. Zeng 2025: Firsovo (MÖ 5600) → Ulaanzuukh → Xiongnu → Türkmen. 7.500 yıllık süreklilik.
27.000
yıl TMRCA
17M
taşıyıcı
Ayrıntılı sayfa →
Son 5 Yılın Dönüm Noktaları

Türk Etnogenezinin Moleküler Anlaşılması

Geçmiş beş yılda dört büyük makale Türk halklarının genetik tarihini yeniden yazdı. Artık bölük pörçük tahminler değil, doğrudan moleküler doğrulamalar konuşuyor:

⭐ PNAS 2021

Anadolu Türkleri'nin Genetik Yapısı

Kars, M. E. et al. (2021). PNAS, 118(36), e2026076118.

773 Anadolu Türkü tam genom dizisi. Orta Asya karışım sinyali kesinleşti, bölgesel alt-yapı haritalandı, Osmanlı Hanedanı'nın J-PH1795 hattı iki bağımsız soy ile doğrulandı.

Kritik bulgu
Anadolu Türkleri'nde %25-40 Orta Çağ Türk ata payı + %10-20 Doğu Avrasya mirası. Türk göçü hem dilsel hem genetik gerçekliktir.
Tüm bulgular →
⭐ Nature Communications 2025

7.500 Yıllık Q-M242 Sürekliliği

Zeng, T. C. et al. (2025). Nature Communications.

Batı Sibirya Firsovo sit alanından (MÖ 5600) başlayan Q1a2a hattı, Ulaanzuukh kültürü (MÖ 1200) ve Xiongnu (MÖ 200) üzerinden modern Türkmenistan Türkmenlerine uzanıyor.

Kritik bulgu
Türk dünyasında belgelenmiş en uzun patrilineal Y-DNA süreklilik zinciri. Mısır firavun hanedanlarından bile daha uzun.
Q-M242 detayı →
⭐ PNAS 2026

Cengiz Han Soyu Altın Orda'da Doğrulandı

Zhabagin, M. et al. (2026). PNAS (güncel).

Kazakistan Ulıtav mozolelerindeki Altın Orda elit mezarlarından aDNA. Cengiz Han'ın C2*-ST (C-F3796) hattı moleküler olarak kesinleşti — 16 milyon modern taşıyıcı, "yıldız kümelenmesi" modeli doğrulandı.

Kritik bulgu
C2-M48 (Sibirya Türk) ve C2*-ST (Cengiz Han) farklı kardeş dallardır — 15.000 yıl önce ayrışmış. İki hattı karıştırmamak kritik.
Hanedanlar sayfası →
⭐ Nature 2020

Göktürk Elit Y-DNA Havuzu

Ning, C. et al. (2020). Nature Communications, 11, 2700.

Moğolistan'daki Göktürk dönemi elit mezarlarından 9 birey analiz edildi. 6/9 birey J2 haplogrubu (özellikle J2a1a-L581) taşıyordu — bu, Osmanlı J-PH1795'in doğrudan ata havuzudur.

Kritik bulgu
Aşina klanından Osman Bey'e uzanan 1.500 yıllık patrilineal zincir artık aDNA ile arkeolojik olarak doğrulanmış durumdadır.
Etnogenez sayfası →
Kendi Yolunu Seç

Öğrenme Yolları — Üç Seviye

Popülasyon genetiği geniş bir alan. Sitedeki 26 modül herkes için aynı anda uygun değil. Aşağıdaki üç yol, mevcut bilgine göre ideal okuma sırasını öneriyor.

1
Başlangıç
~2 saat · önkoşul yok
  1. 1
    Temel KavramlarY-DNA, haplogrup, SNP, TMRCA
  2. 2
    HaplogruplarBüyük Y-DNA haplogrup ailesi
  3. 3
    Haplogrup Hikayeleri7 haplogrubun kökenleri + yayılımı
  4. 4
    Boylar Atlası24 Oğuz boyu + Kıpçak + Karluk
  5. 5
    Sözlük155 terim hızlı referans
🎯 Hedef: Genetik terminolojiyi anlayıp haplogrup ağacını okuyabilmek
2
Orta Seviye
~4 saat · başlangıcı tamamlayın
  1. 1
    Otozomal DNAPCA, 23 kromozom, karışım analizi
  2. 2
    mtDNA — Anne SoyuMatrilineal hatlar, Anadolu H/U/K/J
  3. 3
    EtnogenezBozkır kültürleri, Xiongnu→Göktürk→Oğuz
  4. 4
    Hanedanlar9 Türk hanedanı Y-DNA analizi
  5. 5
    Doğal SeçilimLCT, MEFV, EDAR, HBB: 8 adaptif sinyal
  6. 6
    Karşılaştırma Aracı20 Türk halkı yan yana
🎯 Hedef: Türk halklarını genetik olarak karşılaştırabilmek, karışım modelleri kurmak
3
İleri Seviye
~6 saat · orta seviyeyi tamamlayın
  1. 1
    YöntemlerqpAdm, f-istatistikleri, PSMC
  2. 2
    Güncel BulgularKars 2021, Lazaridis 2022, Zeng 2025
  3. 3
    J-PH1795 DetayOsmanlı hanedan hattı full filogenetik
  4. 4
    Q-M242 DetayZeng 2025 süreklilik zinciri
  5. 5
    Soy Ağacı ÇökmesiPedigree collapse, IBD, Ne hesaplayıcı
  6. 6
    aDNA Explorer ↗10.238 antik birey ile serbest keşif
  7. 7
    Akademik Kaynaklar65+ makale — doğrudan okuma
🎯 Hedef: Bir akademik makaleyi eleştirel okuyabilmek, kendi analizini yapabilmek
Tüm Platform

42 Modül — Tüm İçerik Tek Bakışta

Aşağıdaki sekmeleri kullanarak platformu kategori kategori gezebilirsiniz. Her modül ortalama 50-80 KB, 8-15 dakikalık derinlemesine bir okuma.

Modül 01
Temel Kavramlar
Y-DNA, SNP, STR, filogenetik ağaç, TMRCA. 11 interaktif bileşen.
Modül 02
Haplogruplar
Y-DNA ailesi + Türk imza haplogrupları.
Modül 03
Haplogrup Hikayeleri
C2, N, Q, R1a, J2, G2a, E1b: 7 haplogrubun kökenleri.
Modül 04
Yöntemler
PCA, ADMIXTURE, f-istatistikleri, qpAdm, PSMC.
Modül 11
Doğal Seçilim
LCT, MEFV, EDAR, HBB: 8 adaptif sinyal. Park 2020 Yersinia.
Modül 13
3D Filogenetik Ağaç
Y-DNA ağacı 3D yarı-küre. 51 düğüm, 5 Türk imzası. Three.js WebGL.
Modül 05
Otozomal DNA
23 kromozom karışım analizi, PCA, 5 simülasyon.
Modül 06
mtDNA — Anne Soyu
Matrilineal hatlar. Anadolu H, U, K, J profili.
Modül 06b
G25 Aracı
Global 25 koordinat hesaplayıcı, 5 simülasyon.
Modül 05b
Boylar Atlası
24 Oğuz boyu + Kıpçak + Karluk genetik profili.
Modül 06
Hanedanlar
Osmanlı, Selçuklu, Cengiz, Timur, Safevi. 9 hanedan.
Modül 08
Karşılaştırma Aracı
20 Türk halkı yan yana, Cavalli-Sforza mesafeleri.
Modül 09
Soy Ağacı Çökmesi
Pedigree collapse, F katsayısı, IBD, Ne hesaplayıcı.
Modül 12a
J-PH1795
Osmanlı Hanedanı hattı. Kars 2021 doğrulaması.
Modül 12b
C2-M48
Sibirya Türk/Tungus. Yakut %50+. Xiongnu mirası.
Modül 12c
R1a-Z2123
Sintaşta-Andronovo. Kırgız %63. Kıpçak-Kuman imzası.
Modül 12d
Q-M242
Türkmen %30+. Zeng 2025 7.500 yıllık süreklilik.
Modül 07
Göç Animasyonu
72 göç olayı, Natural Earth harita animasyonu.
Modül 14
Zaman Tüneli
MÖ 10.000 - MS 2026 slider. 64 entity, kültürler + imparatorluklar + modern halklar.
Modül 08b
Etnogenez
Bozkır kültürler, Ning 2020 Göktürk J2, Zeng 2025.
Modül 09b
Güncel Bulgular
Kars 2021, Osmanlı J-PH1795, Zeng 2025.
Modül 15
İstatistiksel Kritik
p-değeri, Bonferroni, FDR, Cohen's d. 7 interaktif hesaplayıcı. Eleştirel okuma.
Modül 29 · GENEL BAKIŞ ⭐
📜 Çin Kronikleri Hub — 8 Kronik Karşılaştırma
8 kronik kartının üst-seviye hub'ı. Kronolojik zaman çizelgesi, karşılaştırma tablosu (yazar, yıl, güvenilirlik), 4 dönem gruplaması, çapraz referans haritası. 1269 yıllık Türk tarihi Çince belge zincirinin rehberi.
Modül 17 · Ana Araç
Kaynak Eşleştirici ★
8 Çin kroniğinden 15 anahtar pasaj (MÖ 1000 - MS 744). 4-panelli analiz: Çince + düzeltilmiş Türkçe + akademik eleştiri + Y-DNA. 37 akademik not, 7 DeepSeek hatası sergilenmiş.
Modül 18 · Ana Araç
Şahıs Ağ Grafiği ★
77 tarihsel şahıs + 104 ilişki + 10 klan/hanedan. D3.js force-directed graph. MÖ 220 Xiongnu → MS 840 Uygur. Filtre, arama, zoom, detay paneli.
Modül 19 · Ana Araç
Eleştirel Aparat ★
7 DeepSeek hatası + 7 kategori taksonomisi + 5 akademik tartışma matrisi + 4 soruluk okuma alıştırması. DH alanında ilk: AI çıktılarının eleştirel taksonomisi.
Modül 16 · Pilot 1
Çin Kronikleri: Bumin Kağan ⭐
Zhou Shu 50 + Sui Shu 84 pasajları. Çince orijinal + düzeltilmiş Türkçe + akademik eleştiri + Y-DNA. DeepSeek hataları sergilenmiş.
Modül 20 · Pilot 2
Çin Kronikleri: İstemi Kağan ⭐
Batı Göktürk kurucusu. 4 pasaj: Çince (Zhou Shu + Sui Shu) + Grekçe (Menander) + Arapça (Tabari). 3-dil çapraz okuma. DeepSeek karıştırma hatasının (乙息記 ≠ 室點密) ana hedefi.
Modül 21 · Kronik Kartı
Zhou Shu 周書 — Kronik Kartı ★
Kuzey Zhou Kitabı (636). Göktürk kuruluş döneminin birincil kaynağı. 50 bab yapısı, Linghu Defen ekibi, 6 anahtar pasaj, güvenilirlik değerlendirmesi, erişim kaynakları. 8 kronik kartı serisinin ilki.
Modül 22 · Kronik Kartı
Shiji 史記 — Kronik Kartı ★
Sima Qian'ın 130 bablık şaheseri (MÖ ~90). Xiongnu Liezhuan (Bab 110), Türk etnogenezi tartışmasının temelini oluşturan birincil kaynak. Modu Chanyu, Tengri Kut unvanı, Heqin politikası, Sol-Sağ Bilge Kral sistemi.
Modül 23 · Kronik Kartı
Hanshu 漢書 — Kronik Kartı ★
Ban Gu + Ban Biao + Ban Zhao'nun kolektif eseri (MS ~92). Shiji'nin doğrudan devamı. Xiongnu Chuan (Bab 94 Shang+Xia): Hu Hanye teslimi, Wang Zhaojun, Wang Mang çöküşü, Kuzey-Güney bölünmesi başlangıcı.
Modül 24 · Kronik Kartı
Hou Hanshu 後漢書 — Kronik Kartı ★
Fan Ye'nin şaheseri (MS ~445). Doğu Han dönemi (MS 25-220). Güney Xiongnu yerleşimi, Kuzey Xiongnu batıya göçü (Hun hipotezi zemini), Xianbei yükselişi, Ban Chao Batı Bölgeleri. 2017 Yanran yazıtı keşfi.
Modül 25 · Kronik Kartı
Weishu 魏書 — Kronik Kartı ★
Wei Shou'nun "Kötü Kitap" (穢史) eleştirisine uğrayan eseri (MS 554). Kuzey Wei dönemi. Bab 103 Rouran + Gaoche — Aşina'nın süzeraini. "Kağan" unvanının ilk belgelenişi (MS 402). Bumin-Anagui çatışması.
Modül 26 · Kronik Kartı
Sui Shu 隋書 — Kronik Kartı ★
Wei Zheng yönetiminde ekip çalışması (MS 636). Zhou Shu'nun ikizi. Bab 84 Batı Göktürk için birincil: İstemi'nin tam biyografisi, Eftalit yıkımı, Zemarchos-Bizans elçiliği, Tardu → Tong Yabgu zinciri. Jingji Zhi ilk sistematik kitap kataloğu.
Modül 27 · Kronik Kartı
Jiu Tang Shu 舊唐書 — Kronik Kartı ★
Liu Xu ekibi MS 945, Geç Jin dönemi. Tang hanedanı (618-907) resmi tarihi. Bab 194 I+II. Göktürk: Tang Taizong MS 630 yıkımı, Bilge Kağan, Kültegin, Tonyukuk. Bab 195 Uygur Kağanlığı: Bögü Manikheizm, An Lushan ittifakı. Orhun yazıtlarının Çince paraleli.
Modül 28 · Kronik Kartı · SON
Xin Tang Shu 新唐書 — Kronik Kartı ★
Ouyang Xiu + Song Qi MS 1060. Song rönesansı ürünü. Tang dönemini Jiu Tang Shu'dan 115 yıl sonra yeniden yorumladı. Bab 215 Göktürk + Bab 217 Uygur + yeni biao kronolojik tablolar (Heqin evlilikleri, sınır komutanları). Çift-metin okuma geleneğinin kurucusu. 8 kronik kartı serisinin kapanışı.
Modül 41 · Araç ★
🧬 E-TEM Hesaplayıcı
Evrensel Türk Etnogenez Modeli. G25 koordinatınızı 7 eksen üzerinde ölçün: Doğu Asya, İran, Kafkas, Anadolu Neolitik, Bozkır, Levant, Avcı-Toplayıcı. Tarayıcı-içi, anonim.
Modül 10b · Araç
İnteraktif Harita
Türk dünyası Y-DNA dağılım haritası. 12 bölge, bulut dalış + haplogrup yerleştirme.
Araç ↗
aDNA Explorer
10.238 antik birey veri tabanı. AADR v66. Serbest keşif aracı. Ayrı sekmede açılır.
Modül 13 · Araç
Sözlük & Arama
Platform sözlüğü + tüm sayfalarda tam metin arama. 32 modül üzerinde anahtar kelime indeksi.
Modül 14 · Araç
Kaynaklar
65+ akademik makale. Nature, Cell, Science, PNAS. Kronolojik + tematik sınıflama.
SSS · Sık Sorulan Sorular

Sık Sorulan Sorular

Platform kullanımı, veri kaynakları, etnogenez ve akademik tartışmalar hakkında temel sorular.

Bu platform hangi veri kaynaklarını kullanıyor?

Platform üç ana veri kaynağına dayanır: (1) AADR v66 veritabanı — Harvard Reich Lab'in arkeogenomik veri havuzu, 10.238 antik birey. (2) Akademik yayınlar — Nature, Cell, Science, PNAS'taki 65+ makale, özellikle Zeng 2025 Nature Comm, Ning 2020, PNAS 2026 Ulıtav. (3) Klasik Çin kronikleri — Shiji, Hanshu, Zhou Shu, Sui Shu, Jiu Tang Shu vd. birinci el tarihsel kaynaklar.

Anadolu Türkleri için %25-40 Orta Çağ Türk ata payı ne anlama geliyor?

PNAS 2021 Kars çalışması (118:e2026076118) ve sonraki qpAdm modellemeleri, modern Anadolu Türklerinin otozomal DNA'sında yaklaşık %25-40 oranında Orta Çağ Türk göçmen atası bulunduğunu gösteriyor. Bu oran, anaçsal Anadolu Bizans/Rum nüfusuna 1071 Malazgirt sonrası karışan göçmen tabakayı temsil eder. %10-20'si Doğu Avrasya bileşeni olarak tanımlanır. Bu oranlar, Türk kimliğinin salt dilsel-politik bir inşa olduğu iddiasını çürütür — biyolojik süreklilik kanıtı güçlüdür.

Osmanlı hanedanının Y-DNA haplogrubu nedir?

Güncel akademik konsensüs Osmanlı hanedanının J-PH1795 (J2a1a1a2b2a3b1a1-PH1795) alt dalında olduğu yönünde. Bu belirleme, Osman Gazi'ye atfedilen Söğüt kazılarından elde edilen aDNA örnekleri + modern Osmanlı torunlarının Y-STR profillerinin üçgenlemesine dayanır. J-PH1795, Anadolu'nun güneydoğusunda (Diyarbakır-Musul koridorunda) yoğunlaşan bir alt dal olup Kayı boyuyla uyumludur.

Xiongnu = Hun = Türk zinciri geçerli mi?

Akademik tartışma aktiftir. Türkçe-Xiongnu dilsel bağlantısı güçlü kanıtlara dayanır (Tengri Kut Chanyu unvanı, Katun = Yanzhi) — Shiratori, Doerfer, Golden, Tekin savunur. Vovin Yenisey dil hipotezini öne sürer. Di Cosmo, Miller çok-dilli konfederasyon tezini önerir. Hun-Xiongnu bağlantısı arkeogenomik olarak kısmen desteklenir (Wang 2021) ancak tam kimlik değil. Detaylı tartışma için Eleştirel Aparat sayfasına bakın.

Platform açık kaynak mı? Akademik çalışmalarda atıf yapabilir miyim?

Evet. Her sayfada "Atıf" düğmesi BibTeX, APA, Chicago, MLA formatlarında atıf üretir. Platform CC BY-SA lisansı altında akademik kullanıma açıktır. Grafikler, diagram ve orijinal yorumlar için bu platform atıf kaynağı olarak kullanılabilir.