Araç · Modül 41 · MVP v0.1

E-TEM Evrensel Türk Etnogenez Modeli

G25 koordinatınızı girin — profiliniz 8 genetik eksen üzerinde ölçülür: Doğu Asya, İran Platosu, Kafkas (CHG), Anadolu Neolitik, Batı Avrasya (Sintashta/Andronovo/Saka/Sarmat), EHG, Levant ve WHG. Anadolu Türkü, Türkmen, Tatar, Azerbaycanlı alt-grupları için kalibre edilmiştir.

8
Genetik Eksen
500+
Referans Popülasyon
100%
Tarayıcı-İçi
0
Veri Sızıntısı
Gizlilik vaadi · Bu araç tamamen tarayıcınızda çalışır. G25 koordinatınız sunucumuza asla gönderilmez. Sadece opt-in olarak, sonucun 8 eksen yüzdesini + alt-grubunuzu anonim istatistik havuzuna ekleyebilirsiniz — bu seçim tamamen sizin.

Nasıl Çalışır

Üç adımda kendi genetik profilinizi 8 eksen üzerinde görün:

01
G25 Koordinatınızı Girin

Davidski'nin Global25 (G25) hizmetinden aldığınız 25 sayıyı yapıştırın.

02
8 Eksen Hesaplanır

NNLS (Non-Negative Least Squares) optimizasyonu ile profiliniz 8 önceden seçilmiş kaynağın doğrusal karışımı olarak modellenir. Kararlı, deterministik, saniyenin altında sonuç.

03
Profil + Karşılaştırma

8 eksenin yüzdeleri, G25 uzayındaki konumunuz, yakın 10 popülasyon ve 12 Türk alt-grubu ortalamalarıyla karşılaştırma tek ekranda. İsterseniz anonim katkı olarak havuza ekleyin.

8 Genetik Eksen

Model D ile 8 bağımsız eksen. Her biri akademik literatürle savunulmuş 1 birincil + 2-3 alternatif kaynak içerir. Yamnaya'yı parçaladık (çünkü ≈%50 EHG + %50 CHG karışımı → Kafkas ekseniyle çakışır), WHG ve EHG'yi ayrı tuttuk (akademik olarak farklı popülasyonlar), Iran_N/Ganj Dareh'i İran ekseninden çıkardık (CHG ile genomik olarak ayrılamıyor).

Aynı 8 eksen Anadolu Türkü, Türkmen, Tatar, Uygur, Azerbaycanlı profilleri için geçerlidir — farklılık her eksendeki ağırlıktır.

Eksen 1
Bozkır kuşağı
Doğu Asya / Türk Bozkır Mirası

MÖ 209'dan itibaren bozkır Türk kağanlıklarının genetik katkısı — Xiongnu aristokrasisinin heterojen Doğu Asya/ANA havuzu ve Göktürk/Uygur devamı.

Birincil: Mongolia_EIA_Xiongnu (Jeong 2020)
Alternatif: Mongolia_LBA, Yakut, Russia_CentralYakutia
Eksen 2
Orta Asya yerleşik
İran Platosu / Yerleşik Miras

Türk göçlerinin geçtiği İran platosu ve BMAC substratı. Özellikle Selçuk öncesi Horasan-Türkmenistan kuşağı için kritik. Iran_N (Ganj Dareh) bu eksenden çıkarıldı çünkü CHG ile genomik olarak ayrılamıyor (Wikipedia 2026: "Iran_N/CHG interchangeable").

Birincil: Hasanlu_IA (Agranat-Tamir 2020)
Alternatif: Iran_ChL (Tepe Hissar), BMAC Gonur, DinkhaTepe
Eksen 3
Kafkas substratı
Kafkas (CHG)

Azerbaycan Türkleri, Doğu Anadolu ve Kafkas-komşu grupları için vazgeçilmez. Paleolitikten gelen Caucasus Hunter-Gatherer sinyali — Kotias Klde (Gürcistan) ile temsil edilir.

Birincil: CHG — Kotias Klde (Jones 2015)
Not: Satsurblia da CHG temsilcisi ama veri setimizde yok
Eksen 4
Anadolu omurga
Anadolu Neolitik Temeli

Modern Anadolu'nun %40-60 genetik omurgası. Neolitik çiftçilerden devralınan bileşen; Selçuk öncesi Bizans nüfusunun bazal katmanı.

Birincil: Anatolia_N — Barcın (Mathieson 2015)
Alternatif: Çatalhöyük, Turkey_Barcin_LN
Eksen 5
Türk atası bozkır
Batı Avrasya (Bozkır)

Sintashta, Andronovo, Saka ve Sarmat gibi Batı Avrasya bozkır kültürleri. Yamnaya bu eksenden çıkarıldı çünkü ≈%50 EHG + %50 CHG karışımıdır ve Kafkas eksenimizle çakışır (Haak 2015, Jones 2015). Tatar, Başkurt, Azerbaycan gibi grupların bozkır bileşeninin ölçülmesinde kullanılır.

Birincil: Sintashta + Andronovo + Saka (Narasimhan 2019)
Alternatif: Early/Late Sarmatian, Tasmola Saka
Eksen 6
Doğu Avrupa avcı-toplayıcı
EHG (Doğu Avrupa Avcı-Toplayıcı)

Mezolitik Doğu Avrupa avcı-toplayıcıları — bozkır popülasyonlarının (Yamnaya, Sintashta) bir atası. Kuzey Türk halklarında (Başkurt, Çuvaş, Volga Tatarı) doğrudan katkı yapar. Ayrıca ANE (Ancient North Eurasian) bağı üzerinden Sibir ile bağlantılı.

Birincil: Russia_EHG (Lazaridis 2016)
Alternatif: Karelia_HG, Samara_HG
Eksen 7
Güney-Yakın Doğu
Levant Katmanı

Natufian ve PPNB Levantin katkısı. Güneydoğu Anadolu, Arap komşuları ve Osmanlı-Arap karışımlarında önemli. Türkmen/Yörük sahil gruplarında da düşük düzeyde görülür.

Birincil: Israel_PPNB + Natufian (Lazaridis 2016)
Alternatif: Jordan_PPNB, Jordan_Late_PPNB
Eksen 8
Batı Avrupa avcı-toplayıcı
WHG (Batı Avrupa Avcı-Toplayıcı)

Mezolitik Batı Avrupa'nın otokton avcı-toplayıcıları — Loschbour (Lüksemburg) ve Villabruna (İtalya) tip örnekleri. Balkan-Anadolu Türklerinde Avrupa karışımının izcisi. EHG'den genomik olarak farklıdır (≈25.000 yıl önce ayrışmışlar).

Birincil: Loschbour (Lazaridis 2014)
Alternatif: Villabruna, Bichon
📐 Model Seçimi Notu

Bu sistem Nisan 2026'da 7 eksenden 8 eksene güncellendi. Eski sistemde Yamnaya bozkır ekseninde, WHG+EHG tek ekseninde karışıktı. Yeni sistemde akademik kolinearite problemleri çözüldü: (1) Yamnaya çözündü (EHG ve post-Yamnaya kültürler ayrıldı), (2) Iran_N ekseninden çıkarıldı (CHG-overlap azaltıldı), (3) WHG ve EHG ayrı eksenler oldu. 20 modern popülasyon üzerinde test edildiğinde fit kalitesi değişmedi (%0.2 fark), ama akademik yorum çok daha temiz.

📊 Gömülü Referans Veri · Sayfa yüklendiğinde hazır: yükleniyor.... Hesaplama tarayıcınızda yapılır, hiçbir veri sunucuya gitmez.

Profil Hesapla

G25 koordinatınızı yapıştırın. Sonuç anında görüntülenir, veri sunucuya gitmez.

G25 koordinatı nasıl alınır? →

Kalibrasyon Referansı

Aşağıdaki tablo, 23 Türk alt-grubunun gerçek E-TEM profillerini gösterir. Her satır, ilgili alt-grubun popülasyon ortalamasının 8 eksen üzerindeki NNLS çözümüdür — yani E-TEM motoru aynı sayfaya gömülü referans verisiyle her alt-grup için çalıştırıldı ve bu değerleri üretti. Bu matris literatür-tahmini değil, doğrudan ölçümdür. Aşağıdaki tablodaki herhangi bir satıra tıklayarak kendi sonucunuzla yan yana karşılaştırma açabilirsiniz — eksen eksen Δ farkı, L2/L1 mesafe, yorum.

Alt-Grup D.Asya İran Kafkas Anad. Batı Avr. EHG Levant WHG
Anadolu (Batı/Marmara)N=2Çok iyi62453031021
Anadolu (Ege)N=3Mükemmel142882520050
Anadolu (İç)N=3Mükemmel735112416080
Anadolu (Karadeniz)N=2Çok iyi103019297040
Anadolu (Doğu)N=2Çok iyi542142211050
Balkan TürkleriN=5İyi01043640433
AzerbaycanN=3Çok iyi446121515070
TürkmenN=3Mükemmel33441714001
ÖzbekN=1İyi49370013002
KazakN=3İyi891360000
KırgızN=3İyi895150000
UygurN=1Kabul7028200001
Tatar (Kazan)N=1İyi160219491203
Tatar (Diğer)N=4İyi30021548203
BaşkurtN=1Çok iyi441211291110
ÇuvaşN=1Zayıf240221242900
GagauzN=1İyi01284127805
KumykN=1Çok iyi222241533040
BalkarN=1Çok iyi62381928070
NogayN=2Çok iyi6556127004
AltayN=2Çok iyi950040010
Yakut (Sakha)N=1Zayıf920000080
KarakalpakN=1Çok iyi738493002

Değerler: E-TEM motorunun ürettiği yüzdeler (NNLS + simpleks projeksiyonu). N = ortalama alınan varyant sayısı · Fit etiketi = Öklid mesafe kalitesi (Mükemmel < 0.02 < Çok iyi < 0.03 < İyi < 0.05 < Kabul < 0.08 < Zayıf). Hücre renk yoğunluğu yüzdenin büyüklüğüyle orantılıdır.

G25 Koordinatı Nasıl Alınır?

Yöntem 1: Davidski'den satın al

g25requests.app üzerinden 23andMe / Ancestry / MyHeritage / FTDNA DNA test dosyanızı yükleyin, ~€15 ödeyin, birkaç gün içinde email ile 25 koordinat alın.

Davidski (Eurogenes blog) Global25 sisteminin yaratıcısıdır. Kişisel kullanım için koordinatlar serbestçe kullanılır.

Algoritma & Kaynaklar

Matematiksel model: Hedef G25 koordinatı t ∈ ℝ²⁵, kaynaklar S ∈ ℝ²⁵ˣ⁸. Amaç ağırlık vektörü w bulmak:

min ‖S·w − t‖²   s.t.   w ≥ 0,  Σwᵢ = 1

Bu bir konveks karesel programlama (QP) problemidir — kesin optimum quadprog.js ile milisaniyede bulunur. Monte Carlo arama gerekmez; Vahaduo'nun Monte Carlo yaklaşımı tarihsel bir tercihtir, bilimsel olarak deterministik QP tercih edilir.

Referans veri: Kaynak popülasyon G25 koordinatları Allen Ancient DNA Resource (AADR) v62 bireylerinden türetilmiştir (Mallick et al. 2024, Scientific Data 11:182, DOI: 10.7910/DVN/FFIDCW, CC BY 4.0).

Sınırlılıklar: E-TEM gerçek qpADM değildir. Bir model fit p-değeri üretmez; sadece mesafe metriği ve NNLS ağırlıkları verir. Akademik publikasyon için Harvard Reich Lab ADMIXTOOLS veya ADMIXTOOLS 2 (Maier) kullanılmalıdır. E-TEM eğitim ve öz-keşif aracıdır.

Model E Uzantıları

Model E, E-TEM'in Model D (peer-reviewed aDNA kalibrasyonu) üzerine inşa edilmiş metodolojik genişlemedir. Dodecad K12b projesinin (Dienekes Pontikos 2012, hobi girişimi) üç önemli metodolojik katkısını — medyan normalizasyon, FST matris yapısı, multi-source oracle — Model D mimarisine köprüleyerek entegre eder. K12b ana motor değildir; peer-reviewed olmayan, aDNA devrimi öncesi bileşen tanımları Türk etnogenezi için kör noktalar içerir. Ancak araçları kullanışlıdır.

⚡ Tasarım ilkesi: Model D kullanıcı için ana motordur. Model E yan modüldür. Bölüm 03'ten aldığınız G25 sonucunuza dokunulmaz; Model E aşağıda ayrı bir giriş ister (K12b uyumluluk modu) ve sonucu ayrı panelde gösterir. Hiçbir Model D çıktısı değişmez. Epistemik temkin: K12b → Model D dönüşümü doğrusal yaklaşımdır; aDNA kalibrasyonu ile aynı hassasiyette değildir.

K12b Uyumluluk Modu

Daha önce Dodecad K12b kalkülatörü çalıştırdıysanız 12 değeri aşağıya yapıştırın. Model E bunları aDNA literatürü (Haak 2015, Jones 2015 CHG, Lazaridis 2016 Iran_N, Narasimhan 2019 Sintashta, Jeong 2020 Xiongnu) ile türetilmiş dönüşüm matrisi üzerinden Model D'nin 8 eksenine projekte eder. Uyarı: Bu dönüşüm yaklaşık'tır — asıl G25 çözümünüz (Bölüm 03-04) her zaman daha hassastır.

Popülasyon seçtiğinizde K12b medyan değerleri otomatik yüklenir. 224 referans popülasyon mevcut (Dodecad, Behar, HGDP, 1000Genomes, Yunusbayev, Rasmussen, Metspalu, Henn, Chaubey, GEDmatch, SGVP).

Gizlilik & Etik

✓ Ne Yapıyoruz
  • Tüm hesaplama tarayıcınızda (client-side)
  • HTTPS üzerinden tek bir statik site
  • Anonim katkı opt-in, sadece 7 yüzde + etiket
  • Açık kaynak kod (incelenebilir)
  • Akademik atıf + AADR referansı
✗ Ne Yapmıyoruz
  • G25 koordinatı sunucuya göndermiyoruz
  • IP adresi, cihaz bilgisi toplamıyoruz
  • Çerez, analitik, izleme yok
  • Üçüncü taraf CDN / script yok
⚠️ Tıbbi / Adli Uyarı

E-TEM eğitim ve öz-keşif amaçlıdır. Tıbbi tanı, adli kimlik doğrulama, genetik danışmanlık, hukuki akrabalık doğrulama veya soy kütüğü resmi kanıtı olarak kullanılamaz. Sağlık veya akrabalık sorularınız için uzman hekime / akredite laboratuvara başvurun.